Covid-19'u Süper Yayıcı İnsanlar Araştırılıyor!

Yaklaşık bir yıldır süren pandemi 59 milyon insanı enfekte ederken üzerine yapılan çalışmalar sürüyor. Son olarak ABD'de Central Florida Üniversitesi’nden araştırmacılar insanları covid-19 gibi virüslerde süper yayıcı haline getiren fizyolojik özellikleri incelemeye başladı. Populer Science'da yer alan yazıya göre Central Florida Üniversitesi Makine ve Havacılık Mühendisliği Bölümü’nde çalışan araştırmacılar, bilgisayarla farklı tip insanlardaki hapşırıklarını sayısal olarak canlandıran modeller oluşturarak insanların fizyolojik özelliği ile bu kişilerin hapşırık damlacıklarının ne kadar uzağa gidip havada kaldığı arasında yer alan bağlantıları saptamaya çalıştı. Araştırmacılar, tıkalı bir burun veya tam takım dişler gibi kişisel özelliklerin insanlar hapşırdığında damlacıkların ne kadar uzağa gittiğini etkilediğini ve böylece virüslerin yayılma potansiyelini artırabildiğini saptadı. Koronavirüse neden olan virüsün genelde hapşırık ile öksürüklerden çıkan ve bulaşıcı virüs içeren solunum damlacıklarına maruz kalma yoluyla bulaştığı biliniyor. Yapılan araştırmanın önemi ise tam da burada başlıyor. Uzmanlar, öksürük/ hapşırık yolu ile çıkan damlacıkların katettiği mesafeyi etkileyen unsurlar hakkında daha fazla şey bilmenin, bunların yayılımını kontrol etmeye yardımcı olabileceğini söylüyor. Çalışmanın yazarı ve CFÜ Makine Mühendisliği Bölümü’nde yardımcı profesör Michael Kinzel, “İnsan vücudunda etki meydana getiren unsurlar olduğunu gösteriyoruz. Mesela burun akışıyla ilişkili karmaşık bir kanal sistemi, aslında ağzınızdan çıkan jeti bozuyor ve damlacıkların uzak mesafelere dağılmasını önlüyor.” dedi. Çalışmaya göre; insanların burunları açık olduğunda (ör. burunlarını peçeteye sümkürerek açtıklarında), hapşırık damlacıklarının yolculuk hızı ve mesafesi azalıyor. Bunun sebebiyse açık bir burnun, hapşırığın çıkması için ağızdan başka bir güzergâh daha sağlaması. Fakat insanların burunları tıkandığında, hapşırığın çıkabileceği alan sınırlanıyor ve böylelikle ağızdan atılan hapşırık damlacıklarının hızını artıyor.