
Yayınlanma: 13 Ağustos 2026 10:57
Güncellenme: 18 Ağustos 2026 08:48
Türkiye'de hayvancılıkta verimliliği artırmaya yönelik çalışmalar sürerken, Adana'daki Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden dikkat çeken bir uygulama geldi. Enstitü bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında, yüksek genetik kapasiteye sahip sığırlardan elde edilen embriyolar dondurularak üreticilerin kullanımına sunuluyor.
Çalışmanın temel amacı, et ve süt verimi düşük olan hayvanların bulunduğu işletmelerde genetik kapasitesi yüksek yeni nesiller elde ederek hayvancılıkta verimliliği artırmak.
Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün Hayvansal Biyoteknoloji Laboratuvarı'nda uygulanan yöntem, geleneksel hayvancılıkta genetik ilerlemenin çok daha hızlı gerçekleştirilmesine imkan sağlıyor.
Normal şartlarda bir inekten yaklaşık bir yıl içerisinde bir yavru alınabiliyor. Ancak çoklu yumurtlatma yöntemi kullanıldığında, uygun özelliklere sahip bir hayvandan aynı süreçte çok sayıda embriyo elde edilebiliyor.
Enstitü Müdürü İbrahim Cerit'in verdiği bilgilere göre, uygulanan yöntemle bir hayvandan 18 ila 20 embriyo elde edilmesi mümkün.
Bu embriyoların kalite kontrolleri yapıldıktan sonra uygun olanlar taze olarak taşıyıcı hayvanlara transfer edilebildiği gibi, ileride kullanılmak üzere dondurulabiliyor.
Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından yürütülen çalışmaların ulaştığı rakamlar da dikkat çekiyor.
Proje kapsamında dünya genelinde yüksek et ve süt verimliliğiyle öne çıkan sığırlardan elde edilen 770 embriyo donduruldu. Enstitünün hayvancılık işletmesinde gerçekleştirilen embriyo transferleri sonucunda ise 604 buzağı dünyaya geldi.
Dondurulan embriyolar, ihtiyaç duyulduğunda uygun koşullarda çözdürülerek taşıyıcı hayvanlara transfer edilebiliyor. Böylece yüksek genetik özelliklerin korunması ve sonraki yıllarda da kullanılabilmesi sağlanıyor.
Enstitü tarafından 2022 yılından itibaren yetiştiricilere dondurulmuş ticari sığır embriyosu satışı da gerçekleştiriliyor.
Üreticilerin embriyo transfer teknolojisini tanıması ve yöntemin yaygınlaştırılması amacıyla satış fiyatlarının maliyete yakın tutulduğu belirtiliyor.
Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü İbrahim Cerit, bir embriyonun güncel satış fiyatının yaklaşık 3 bin 850 TL olduğunu açıkladı.
Satışla birlikte üreticilere satış sonrası hizmetlerin de sunulduğu belirtildi.
Projenin en önemli hedeflerinden biri, düşük süt veya et verimine sahip hayvanların bulunduğu işletmelerde genetik kapasitesi daha yüksek yeni nesillerin elde edilmesi.
Bu kapsamda süt verimi yüksek donör ineklerden yararlanılırken, dünyada yüksek genetik kapasitesiyle öne çıkan boğaların spermaları da kullanılıyor.
Elde edilen embriyoların taşıyıcı hayvanlara transfer edilmesiyle, genetik açıdan üstün özelliklerin daha kısa sürede yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Çalışmalar kapsamında ayrıca Türkiye'nin iklim ve üretim şartlarına uygun, yüksek genetik kapasiteye sahip boğaların geliştirilmesi, kaliteli sperma üretiminde dışa bağımlılığın azaltılması ve sığırlarda daha hızlı genetik ilerleme sağlanması amaçlanıyor.
Çalışmaların temeli, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) koordinasyonunda yürütülen “Anadolu Alacası Geliştirme Projesi” kapsamında atıldı.
2018 yılında alınan kararla ticari embriyo üretim merkezi haline getirilen Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, embriyoların üretilmesi, kalite kontrolünden geçirilmesi, dondurulması ve transferi aşamalarında faaliyet gösteriyor.
Enstitü yetkilileri, Türkiye'nin farklı kurumlarında embriyo transferi üzerine akademik çalışmalar yürütüldüğünü ancak ticari ve aktif embriyo üretimi açısından merkezin Türkiye'deki tek ticari üretim merkezi olduğunu belirtiyor.
Teknolojinin üretici açısından en önemli avantajlarından biri de embriyoların dondurularak uzun süre muhafaza edilebilmesi.
Laboratuvarda elde edilen embriyolar öncelikle kalite açısından değerlendiriliyor. Uygun bulunan embriyolar, taze olarak transfer edilebildiği gibi dondurularak daha sonraki bir tarihte kullanılmak üzere saklanabiliyor.
Bu yöntem sayesinde yüksek genetik kapasiteye sahip hayvanlardan elde edilen özelliklerin zaman içinde korunması ve farklı işletmelere aktarılması mümkün hale geliyor.
Adana'daki merkezde yürütülen çalışma, yalnızca embriyo üretimi açısından değil, Türkiye'de hayvancılıkta genetik verimliliğin artırılması açısından da önem taşıyor.
Bir inekten normal şartlarda yılda bir yavru alınabilirken, uygun hayvanlarda çoklu yumurtlatma yöntemiyle 18-20 embriyo elde edilebilmesi, üstün genetik özelliklerin çok daha hızlı yaygınlaştırılmasının önünü açıyor.
Üreticilere maliyete yakın fiyatlarla sunulan dondurulmuş embriyolarla birlikte, Türkiye'de et ve süt verimliliğinin artırılması ve yüksek genetik kapasiteye sahip hayvan sayısının çoğaltılması hedefleniyor.