Bilim İnsanlarından Yaşlanma Araştırmasında Çığır Açan Gelişme! Protein Hasarı İlk Kez Laboratuvarda Onarıldı

ABD'de yürütülen yeni bir bilimsel araştırma, yaşlanma sürecinde insan vücudunda biriken belirli protein hasarının laboratuvar ortamında onarılabildiğini ortaya koydu. Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmada geliştirilen CMLase isimli yapay enzimin, yaşla birlikte dokularda oluşan kimyasal hasarı önemli ölçüde azalttığı bildirildi. Araştırmacılar, bulgunun yaşlanmayı tamamen durduran bir tedavi anlamına gelmediğini ancak gelecekte geliştirilecek tedavilere önemli bir temel oluşturabileceğini vurguladı.

CMLase Nedir? Bilim İnsanları Hangi Protein Hasarını Onardı?

Araştırmada geliştirilen CMLase isimli yapay enzim, yaşlanmayla birlikte insan dokularında biriken Nε-karboksimetil-lizin (CML) adı verilen kimyasal değişikliği hedef aldı.

CML, şeker ve yağlardan oluşan bazı moleküllerin proteinlerle zaman içinde reaksiyona girmesi sonucu oluşuyor. Özellikle;

• cilt,
• göz merceği,
• damar dokuları

gibi uzun ömürlü proteinlerde yıllar içerisinde birikerek dokuların sertleşmesine ve esnekliğini kaybetmesine neden olabiliyor.

500 Milyondan Fazla Enzim İncelendi

Revel Pharmaceuticals, Calico ve Colorado Üniversitesi Anschutz Tıp Kampüsü araştırmacıları, doğal olarak CML'yi parçalayabilen bir enzim bulunmaması nedeniyle yönlendirilmiş evrim yöntemi kullandı.

Bilim insanları;

• 500 milyondan fazla enzim varyasyonunu inceledi,
• en başarılı sonucu veren enzimi seçti,
• ortaya çıkan yeni enzime CMLase adını verdi.

Araştırmaya göre; CMLase, hasarlı proteinlerdeki CML yapısını yeniden normal lizin formuna dönüştürmeyi başardı.

Protein Hasarı Yüzde 97'ye Kadar Azaldı

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerde CMLase;

• kolajen,
• hemoglobin,
• kazein,
• göz merceği proteinleri

üzerinde test edildi.

Sonuçlarda proteine bağlı olarak CML seviyesinin yüzde 52 ila yüzde 97 arasında azaldığı görüldü.

Araştırmacılar ayrıca incelenen 33 farklı protein bölgesinin 30'unda hasarın belirgin şekilde gerilediğini açıkladı.

Yaşlı İnsan Dokularında da Başarılı Sonuç Verdi

Araştırmanın en dikkat çekici kısmı ise yaşlı insanlardan alınan gerçek doku örnekleri üzerinde elde edilen sonuçlar oldu.

Deneylerde;

• 64 yaşındaki bağışçıdan alınan göz merceğinde CML seviyesi yüzde 45 ila 78 arasında azaldı.
• 75 yaşındaki bağışçıdan alınan aort dokusunda CML miktarı yüzde 70'in üzerinde düştü.
• Yaşlı insan cildinde ise hasar yüzde 55'ten fazla geriledi.

Araştırmacılar, işlem sonrasında bazı cilt örneklerinde CML seviyesinin 31 yaşındaki sağlıklı bireylerden alınan örneklerin bile altına indiğini belirtti.

CMLase ile Yaşlanma Tedavisi Bulundu mu?

Araştırmacılar bu konuda özellikle temkinli konuşuyor.

Çalışmada geliştirilen CMLase enzimi;

• yaşlanmayı durdurmuyor,
• biyolojik yaşı geri çevirmiyor,
• insanlarda uygulanabilen bir tedavi niteliği taşımıyor.

Şu ana kadar elde edilen sonuçlar yalnızca laboratuvar ortamındaki hücre ve doku örneklerine dayanıyor.

Enzimin canlılarda güvenli şekilde kullanılabilmesi için hayvan deneyleri ve kapsamlı klinik araştırmaların tamamlanması gerekiyor.

CMLase Gelecekte Hangi Hastalıkların Tedavisinde Kullanılabilir?

Bilim insanları CMLase teknolojisinin gelecekte;

• damar hastalıkları,
• diyabete bağlı doku hasarı,
• cilt yaşlanması,
• göz hastalıkları

gibi yaşlanmayla ilişkili birçok sağlık sorununun tedavisinde kullanılabilecek yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyor.

Şimdilik çalışma, yaşlanmanın tamamen durdurulduğunu değil, yıllar boyunca biriken belirli protein hasarının ilk kez laboratuvar ortamında geri döndürülebileceğini gösteren önemli bir bilimsel gelişme olarak değerlendiriliyor.